Zaterdagavond, half acht. De vaatwasser zit propvol na de boerenkool, ik druk op eco en het display springt op 3:45. Jeroen kijkt over mijn schouder en zegt wat hij altijd zegt: "Bijna vier uur voor een paar borden? Dat kan nooit zuinig zijn." Het voelt ook onlogisch. Dus heb ik het deze maand gewoon gemeten.
Drie programma's aan de meetstekker
Onze vaatwasser is uit 2018 en zit ingebouwd naast het aanrecht. Het stopcontact zit in het kastje onder de gootsteen, dus de meetstekker kon er precies tussen. Ik draaide drie programma's elk drie keer, steeds met een volle machine en hetzelfde tabletje: eco op 50 graden, het automatische programma en het korte programma van een uur. Daarna nam ik het gemiddelde.
| Programma | Duur | Verbruik | Kosten per keer |
|---|---|---|---|
| Eco 50 °C | 3 uur 45 min | 0,82 kWh | € 0,22 |
| Automaat | 2 uur 10 min | 1,24 kWh | € 0,33 |
| Kort | 1 uur | 1,11 kWh | € 0,30 |
De kosten zijn berekend met ons vaste tarief van € 0,268 per kWh, dat nog tot eind januari loopt. Eco is dus een derde zuiniger dan het automatische programma. En het korte programma, dat zo lekker vlot klinkt, blijkt helemaal geen spaarstand.
Waarom langer juist minder kost
Bijna alle stroom van een vaatwasser gaat op aan het verwarmen van water. De pomp en de elektronica stellen weinig voor. Een kort programma moet in een uur doen waar eco bijna vier uur over mag doen, en dat lukt alleen met heter water. Eco werkt andersom: het water wordt minder warm en de machine laat de vaat langer weken. Het afwasmiddel krijgt de tijd om vet en aangekoekte restjes los te maken, zodat de hitte dat niet hoeft te doen. Vergelijk het met een pan die een nachtje inweekt, in plaats van dat je hem meteen met kokend water te lijf gaat.
Ook het drogen gaat bij eco zuiniger. De machine stookt aan het eind niet flink bij, maar laat de vaat afkoelen zodat de damp neerslaat. Dat zie je wel: de plastic bakjes zijn na afloop nog nat.
Wat bij ons minder goed gaat
Eco is niet perfect. De ovenschaal van de lasagne kwam er twee keer niet helemaal schoon uit, en de lunchbakjes van Lotte moeten we bijna altijd nog even afdrogen. Wij zetten na afloop de deur op een kier, dan droogt de rest vanzelf. En wie 's avonds om tien uur nog een schone pan nodig heeft, heeft pech: die zit dan midden in de spoeling.
Wat ik ook heb afgeleerd: borden eerst onder de warme kraan afspoelen. Ons warme water komt uit de combiketel op zolder, dus dat kost gas, nog voordat de vaatwasser één druppel heeft verwarmd. Ik schraap de borden nu af boven de groenbak en zet ze er zo in.
Wat het op een jaar scheelt
We draaien de vaatwasser ongeveer vijf keer per week, zo'n 260 keer per jaar. Altijd op automaat zou ons rond de 320 kWh kosten, op eco is het ruim 210 kWh. Dat is een verschil van ruim 100 kWh, bijna dertig euro per jaar. Geen fortuin, maar het kost alleen een andere knop en wat geduld.
In de zomer start ik hem het liefst rond het middaguur, als de panelen hun werk doen. In december heeft dat weinig zin, want dan komt er van het dak bijna niets. Nu gaat hij na het avondeten aan en piept hij rond kwart over elf dat hij klaar is, als ik al lang in bed lig. Jeroen zegt er niets meer over. Gisteren zag ik hem zelf op eco drukken.
