Bij het transportbedrijf waar Jeroen werkt, willen ze een paar elektrische vrachtwagens gaan rijden. De wagens zijn er bijna, de laadpalen ook. Alleen de zwaardere aansluiting niet: die staat op een wachtlijst bij de netbeheerder, en niemand kan zeggen hoe lang. Jeroen vertelde het aan tafel met een zucht die ik ken van files op de A1.
Dat is netcongestie, en het woord kom je sinds vorig jaar overal tegen. Ik wilde weten wat het voor ons betekent, in een gewoon rijtjeshuis met acht panelen en geen elektrische auto.
Wat een vol stroomnet eigenlijk is
Het stroomnet bestaat uit kabels en transformatorhuisjes die maar een bepaalde hoeveelheid tegelijk aankunnen. Het probleem is niet het totaal over een jaar, maar de piekmomenten. Op een zonnige middag in mei leveren duizenden daken tegelijk terug. Op een koude winteravond tussen vijf en acht komt iedereen thuis, gaat de inductieplaat aan, draait de wasmachine en hangen auto’s aan de laadpaal. Op die momenten zit het net vol.
Jeroen, die als planner de hele dag met tijdvensters werkt, vond het meteen logisch. ‘Het is gewoon spits. Je kunt een extra rijstrook aanleggen, maar dat duurt jaren. Tot die tijd helpt het als niet iedereen om half zes vertrekt.’
Merken wij er thuis iets van?
Voor zover ik het begrijp, krijgen gewone huishoudens met een normale aansluiting op het moment van schrijven gewoon stroom, ook in Gelderland. De wachtlijsten gelden vooral voor bedrijven die een grote aansluiting nodig hebben. Op de capaciteitskaart van de netbeheerders kleurt een groot deel van onze provincie rood voor die grootverbruikers.
Toch zag ik dit voorjaar iets wat ermee te maken kan hebben. Op twee zonnige zaterdagen in mei liet de app van onze omvormer rond het middaguur een korte onderbreking zien. De installateur denkt dat de spanning in de straat toen even te hoog was, waardoor de omvormer zichzelf uitschakelde. Dat kost een paar kilowattuur, geen ramp, maar het laat zien dat ook onze straat op zulke momenten aan de grens zit.
Wat we ook gaan merken, is de rekening. Wij betalen Liander nu ongeveer € 40 per maand voor het stroomnet. Al die nieuwe kabels moeten ergens van betaald worden, en er wordt gepraat over netbeheertarieven die per tijdstip verschillen. Hoe dat uitpakt, weet nog niemand precies.
Wat je als huishouden kunt doen
- Zware apparaten niet in de avondspits. De wasmachine, de vaatwasser en de droger kunnen bijna altijd wachten tot later op de avond of tot de volgende middag.
- Overdag gebruiken als de zon schijnt. Dat deden we al, zie ons verbruik verschuiven naar de middag. Met ons dynamische contract levert het nu ook direct geld op.
- Niet alles tegelijk. Oven, waterkoker en droger om zes uur samen is precies de piek die het net niet wil.
- Heb je een elektrische auto, laad dan niet direct na thuiskomst. Wij hebben er geen, maar in onze straat zie ik de laadkabels om zes uur al in de auto’s zitten.
Ons verbruik is bescheiden: 2.880 kWh in 2025, minder dan gemiddeld voor een gezin van vier. Maar bij netcongestie gaat het om het moment en niet om het totaal. Als een paar honderd huizen in onze wijk de vaatwasser een paar uur later laten draaien, scheelt dat in het transformatorhuisje op de hoek echt. Daan vroeg of dat betekende dat hij ’s avonds niet meer mocht gamen. Nee hoor. Zijn spelcomputer is de piek niet.
